Als illustrator gebeurt het weleens dat je niet weet hoe je verder moet met een illustratie en een blokkade ervaart in een ontwerpproces. Een soort writers block maar dan voor illustratoren. Een illustrators block? Ik zocht het op en het is inderdaad een gangbare term voor zo’n blokkade, soms zelfs depressie, ook wel artist block genoemd.

Het overkwam mij met de illustraties die ik maak voor het boek Lang Zal Eland Leven. Ik was al een eind gevorderd in het tekenplan; de schetsen voor het boek waren goed gekeurd en ik kon met de uitwerking ervan aan de gang.
Ik experimenteerde met linosnede, omdat ik benieuwd was of dat een goede techniek zou zijn voor het boek. Toch besloten we met z’n drieën, de schrijfster, de uitgeefster en ik, terug te gaan naar de techniek die we bij de start van het project hadden besproken; een combinatie van aquarel, gouache en (grijs) potlood. Op deze manier had ik al eerder een uitwerking gemaakt voor het omslag. Mijn idee was om hierin verder te gaan, met dit heldere kleurpalet. Het werd door de uitgeefster en de schrijfster te fel bevonden en ze vroegen mij dit terug te brengen naar zachtere tinten.
Ik merkte dat ik door deze stappen en de feedback mijn kompas kwijtraakte. Ik voelde veel enthousiasme bij de linosnede evenals de krachtige kleuren en wist niet meer hoe ik het aan moest pakken.

Wat als ik het niet goed deed? Best wel een grote vraag, die misschien verder gaat dan de illustraties, maar wellicht begrijp je iets van mijn onzekerheid.

Op zo’n moment heb je input nodig van iemand die je vertrouwt en wiens creatief inzicht je hoog acht. Ik vroeg mijn man, kunstschilder en productontwerper, om me te helpen. Samen keken we naar wat ik reeds had gemaakt en bedacht aan tekeningen, ideeën, uitwerking in kleur en ook wat het uitgangspunt was bij aanvang. We gingen er systematisch en aandachtig doorheen. We keken naar de goede punten en bespraken wat niet werkte. Zo hielp hij mij uit mijn illustrators block en zag ik hoe ik verder kon.

Inmiddels heb ik een aantal illustraties uitgewerkt en ze getoond aan de uitgeefster en de schrijfster. Tot mijn geluk reageerden zij positief op deze beelden en kan ik verder op de ingeslagen weg.

Ik hoop eind van dit jaar de tekeningen voor het boek afgerond te hebben, zodat ‘Lang Zal Eland Leven’ in het voorjaar van 2024 het daglicht zal zien. Spannend hoor!

Het boek wordt uitgegeven bij Aurora Concepts.

Door de jaren heen leerde ik dat dat vrijwel nooit het geval is en dat je gewoon moet komen opdagen. Show up! Dat wil zeggen je gaat aan je bureau zitten, pakt dat potlood en vel papier of zet die computer en gaat aan het werk. Iedere dag weer. De ene dag zal het soepeler gaan dan de andere, maar dat is alleszins normaal. Je kunt nu eenmaal niet alle dagen topprestaties leveren.

Onzekerheid

Het Zweedse boek ‘NEJ! Inte tandlakären!’ waar ik de afgelopen maanden aan werkte, nadert de voltooiing en gaat binnenkort naar de drukker. Een kinderboek met heldere tekeningen over een klein meisje dat met frisse tegenzin naar de tandarts gaat. Toen ik de schetsen van de illustraties een heel eind klaar had en de lijn was uitgestippeld, werd ik onzeker over hetgeen ik had gemaakt. Zou het wel goed genoeg zijn? Heb ik alles uit mezelf gehaald om dit juist neer te zetten? Ik liet het er een beetje bij zitten en hoopte op een hierboven beschreven moment van helder inzicht.

Focus en plezier

Ik merkte dat ik het lastig vond om de tandartsenpraktijk weer te geven en de tekeningen toch leuk te houden. Een kille tandartsenpraktijk is een plek waar ik niet graag ben, ik vind het er ook altijd naar ruiken. Hoe geef je een draai aan zo’n ruimte en maak je je tekeningen ervan aantrekkelijk? Ik besloot mijn plezier vooral uit het tekenen van de karakters te halen. Hoe reageren mensen in een dergelijke omgeving, wat zijn hun uitdrukkingen? Daarbij heb ik overdreven met de bepaalde grimassen waardoor ik me daarop kon focussen i.p.v. op bijvoorbeeld het gereedschap van een tandarts. Daar heb ik het niet zo op, brrr! Soms is het een kunst om te zoeken naar dat wat je wel aanspreekt in een project en daar je aandacht naartoe te brengen. Gaan zitten en ermee aan het werk gaan.

Over het randje

De schetsen voor het binnenwerk van ‘Lang zal Eland leven’, mijn andere boekproject, zijn opgezet en deze kan ik verder uitwerken. Wanneer ik de illustraties rangschik en ze op de pagina’s plaats dan krijg ik een goed beeld van het verloop van de tekeningen en het verhaal. Soms zie ik dat het beter werkt wanneer ik het perspectief verander, zodat er net wat meer dynamiek in een pagina ontstaat. Dit vergt eerlijkheid naar mijn werk. Kritisch kijken naar de schets die er ligt en de vraag stellen of deze echt goed is, kan ik er mee doorgaan of is het beter hem aan te passen? En dan opnieuw terug naar de tekentafel. Een proces van schaven, weglaten wat niet nodig is en veranderen wat erom vraagt.

Het is vaak een soort ‘doorduwen’, jezelf net even over dat randje tikken. Hoe makkelijk is het niet om te blijven waar je bent en van daaruit door. Maar juist een stapje verder en jezelf uitdagen, dat is waardoor je groeit. Op dat punt ben ik nu aanbeland binnen het project ‘Lang zal Eland leven’. Wat is al goed en wat heeft nog een twist nodig om het beter te maken? Het is een hoop intern overleg hier, dat begrijp je wel…

Soms zie ik dat het beter werkt wanneer ik het perspectief verander

Om met de woorden van Tom Froese te eindigen: ‘We’re not happy unless we see things coming together in a meaningful way. We’re not happy unless we know that what we’re doing is amounting to something in the end. We’re happiest when we have a sense of purpose.‘

Niets meer aan toe te voegen…

De podcasts van Mr. Tom Froese vind je hier. Een aanrader!

De uitgever kan met de promotie van het boek aan de slag wanneer het omslag klaar is. Dus is het zaak dat het ontwerp hiervoor spoedig is afgerond. Momenteel werk ik aan de omslagen van beide boeken en het lijkt me leuk je mee te nemen in dit proces. Voordat het omslag daar is, gaat er een aantal schetsfasen en keuzemomenten aan vooraf. Samen met de schrijfster en de uitgever zoeken we o.a. naar de juiste toon, het gewenste perspectief, de best passende kleurstelling die de inhoud kunnen overbrengen. We zijn eigenlijk bezig met de vraag waar een goede omslag aan moet voldoen.

Onderscheiden en intrigeren

Het is voor uitgevers belangrijk dat het boek opvalt op de ‘boekentafel’ in de winkel. Het moet zich onderscheiden van andere boeken die ernaast gepresenteerd worden. Maar wat ík nog belangrijker vind is dat de inhoud voor het voetlicht wordt gebracht. Een heldere opmaak met een duidelijke typografie en verbeelding van de karakters die de doelgroep aanspreken is een vereiste (ja, haha, laat ik dat maar even duidelijk stellen). Daarnaast probeer ik altijd te zoeken naar iets wat intrigeert, prikkelt.

Bijvoorbeeld of het karakter je aankijkt of juist niet. En waarom niet? Zie je misschien de bips van een van de twee karakters (‘Lang zal Eland leven’). Of kijkt het karakter boos en lijkt ze in gevecht te zijn met iets dat of iemand die niet direct zichtbaar is op de voorzijde van het omslag (Yun uit ‘Nej! Inte Tandlakären!’)?

In het geval van ‘Lang zal Eland leven’ was het al snel duidelijk dat van Eland alleen z’n achterwerk te zien zou zijn. Dit heeft een duidelijke associatie met het binnenwerk waarin hij steeds meer weg zal sijpelen uit het leven Hier en op weg is naar Daar. Eekhoorn communiceert met ons door ons aan kijken, terwijl Eland al afscheid heeft genomen en z’n rug naar ons heeft gekeerd.

Wat betreft de nors kijkende Yun heb ik overwogen of een boos kijkend figuurtje op het omslag wel zou werken. Zou dat niet juist afstoten waardoor mensen het laten liggen? Toch geeft het duidelijk het karaktertje van Yun weer, dat tegelijkertijd ook innemend is zoals je straks kunt lezen in het boek.

Kleuren en uitwerking

Een volgend punt is de kleurstelling en het wel of niet concreet uitwerken van voorwerpen en de omgeving. In het verhaal over Eland en Eekhoorn koos ik voor een dromerige sfeer en stemmige kleuren. Verlopende kleurvlakken. In dit boek over rouw waarin Eland langzaam wordt opgenomen in een andere wereld, heb ik bewust sommige vlakken vaag gehouden omdat we geen weet hebben van die andere wereld. We hebben er alleen een fantasiebeeld bij.

Bij het boek over Yun die overal ‘Nee!’ op zegt, zien we haar op het omslag staan, samen met haar hondje. Ze kunnen niet zonder elkaar. Doggy kijkt naar Yun en zij kijkt bozig naar iets/iemand buiten het omslag. Je oog wordt geleid en zo ‘lees’ je het omslag. Het verhaal over Yun is duidelijk met korte zinnen en speelt zich af in de huidige tijd. Ik koos daarom voor meer primaire kleuren en een contourlijn passend bij het verhaal. Concreet, duidelijk, fel.

Achterkant en doorlopen

Een uitdaging bij het maken van een omslag is om de achterzijde ook mee te laten doen. Hoe makkelijk is het niet om er een kleurvlak te plaatsen met een stukje tekst. Nee, ik vind het interessanter om hier de tekening door te laten lopen of een aparte illustratie te plaatsen die een relatie heeft met de voorzijde.

Bij Lang zal Eland leven zien we het meisje dat een belangrijke rol vertolkt in het boek op de achterkant. Ze begeeft zich in dezelfde omgeving als Eland en Eekhoorn en toch zijn het twee verschillende tekeningen.

In ‘Nej! Inte Tandlakären!’ wordt duidelijk dat vader degene is met wie Yun het gevecht aan gaat. De tekening van voorzijde loopt dan ook door op de achterzijde.

Typografie en verfraaiingen

Ik noemde hierboven al even de typografie. Deze moet duidelijk en goed leesbaar zijn. Maar wat ik minstens zo belangrijk vind is dat de uitstraling ervan past bij de stijl van de illustraties. Bij beide boeken hebben we, de uitgever, de schrijfster en ik, gekozen voor een handgeschreven titel en handgeschreven (auteurs)namen. Of de platte tekst (de lopende tekst in het binnenwerk) ook met de hand geschreven zal zijn, dat moet ik nog besluiten. Dat vraagt om een secuur handschrift van een constante kwaliteit. Dit zal ik nog aan een onderzoekje onderwerpen.

Waar het boek over Yun een wat eenvoudiger uitgave wordt zonder verfraaiingen op het omslag, zal ‘Lang zal Eland leven’ een linnen rug krijgen met een witte gezeefdrukte tekst op de rug. Voor het verfraaien van een boek zijn talloze mogelijkheden. Hieronder noem ik er nog een paar.

Inspiratiebronnen en overwegingen

Welke boeken hebben mooie omslagen? Waar laat ik me door inspireren? Ik stip er een aantal aan en geef een korte omschrijving met de vermelding dat ik met deze hoeveelheid woorden geen eer zal doen aan al het werk en overwegingen die deze illustratoren hebben gemaakt bij het maken van deze boeken.

How to make friends with a ghost geïllustreerd en geschreven door Rebecca Green – Hier is het kleurgebruik heel duidelijk en smal, waarmee ik bedoel dat er maar voor een beperkt aantal kleuren is gekozen. De illustratie die het gehele omslag beslaat bestaat uit een drietal grijstinten, zwart, bruin en een rood/oranje. Ik vind het altijd knap wanneer een illustrator zich weet te beperken tot een beperkt kleurenpalet. Dat wil ik ook nog eens uitproberen. De beide hoofdpersonen kijken elkaar wat gespannen aan wat meteen een lading meegeeft aan de witte titel eronder in het donkergrijze vlak. Het boek heeft een stofomslag (een losse papieren omslag) wat het boek extra cachet geeft.

Alice in Wonderland met illustraties van Floor Rieder – Het gehele omslag is volgetekend met bladeren van een boom waar linksonder Alice tegen de stam zit. Ze plukt een vrucht. We kennen het verhaal maar zijn toch benieuwd wat er met Alice zal gebeuren. De vernieuwende tekeningen in krachtige kleur- en zwartvlakken roepen nieuwsgierigheid op. Het getekende etiket en de linnen rug geven het boek een sfeer van nostalgie mee, passend bij het verhaal.

The Two Fridas geïllustreerd door Gianluca Folì – Een witte omslag zie je niet vaak. Mijn ervaring met uitgevers is dat ze daar wat huiverig voor zijn, want het beduimeld zo snel. Mee eens, maar ik vind het wel heel mooi als het toch wordt toegepast. Alle aandacht gaat naar Frida die vast lijkt te zitten in een soort wikkel waar de titel op staat. Daarbinnen is het een kleurige explosie van bladeren, bloemen, dieren en vormen. Zou deze wikkel een link kunnen zijn naar het gegeven dat ze vaak ‘vastzat’ in haar lichaam door het ongeluk dat ze op jonge leeftijd heeft gehad en dat haar leven zo heeft beïnvloedt?

Verfraaiing met spotvernis op de wikkel die Frida omvat zorgt ervoor dat ze als het ware loskomt van de witte achtergrond.

The Liszts met illustraties van Julia Sarda – Julia heeft hier gekozen voor een monumentale opzet van het omslag en doet met denken aan een art deco stijl. Met heldere en bijna primaire kleuren weet ze ieder karakter uit het boek een plek te geven in een vormgeving die ook deels doet denken aan een speelkaart. De typografie heeft zijn eigen plek in een ruitvormig vlak in het midden van het omslag. De titel heeft een gouden foliedruk en het stofomslag zorgt ook hier voor een verrijking van het boek.

Cloth Lullaby geïllustreerd door Isabelle Arsenault – een prachtige omslag in de wervelende schetsmatige en geschilderde stijl van Isabelle. Het boek vertelt het verhaal van Louise Bourgeois, een kunstenares die veelal werkte met stof waar ze sculpturen, tapijten, tekeningen en boeken mee maakte. ‘Cloth Lullaby’, een liefdeslied over stof (vrij vertaald door ondergetekende), gaat over het leven en de fantasierijke jeugd van deze kunstenares die je op de voorzijde ziet afgebeeld met haar zusje in een lakentent in de tuin van haar ouders met de door haar vader aangeplante bloemen in de tuin. De illustratie valt mooi samen met de titel die op een notenbalk is geplaatst met muzieknoten eromheen. Het ene meisje kijkt omhoog en het andere meisje vooruit, het boek in, nieuwsgierig naar het verhaal dat komen gaat.

Palet en begin

Het omslag zie ik als een soort palet dat alle onderdelen bevat voor de rest het boek. Vanuit het omslag en alle daaraan vooraf gemaakte keuzes vloeien de illustraties en de opmaak van het binnenwerk. Een begin is gemaakt. De omslagen voor beide boeken rond ik af en dan spoed ik mij naar de tekeningen in het binnenwerk.

Hiermee is een wat langer blog geworden dan ik van tevoren had bedacht. En mocht je tot hier zijn gekomen, dan dank ik je daarvoor. Ook al heb ik je nog niet alles kunnen laten zien van de ontwerpen, dat volgt gauw met een onthulling van beide omslagen. Toch hoop ik dat ik je mee heb kunnen nemen in mijn proces van keuzes, overwegingen en stappen bij het maken van een omslag en wellicht heb ik je kunnen inspireren. Tot de volgende blog!

Een tweede boekproject waar ik me dit najaar en winter in heb vastgebeten is het hartverwarmende verhaal ‘Lang zal Eland leven’ geschreven door de getalenteerde Reina Kroodsma.

Reina schrijft met Friese en Nederlandse woorden haar fantasierijke en poëtische teksten. En dit onder de naam Reina & Greetje. Wil je meer lezen over deze naam, kijk dan in mijn portfolio bij haar huisstijl.
‘Lang zal Eland leven’ is eigenlijk een verhaal over een rouwproces, maar zodanig geschreven dat het zowel verdrietig als vrolijk stemt en alle emoties ertussenin. Eland en Eekhoorn zijn beste vrienden, maar Eland merkt dat hij niet meer Hier kan blijven en naar Daar en Verder moet. Eekhoorn wil graag met hem mee, maar voor hem is het geen tijd om naar Daar en Verder te gaan. Zijn plek is nog Hier. Eekhoorn vertelt zijn verhaal aan een meisje met zwart haar en groene ogen met een muis op haar arm.

Het idee bij de illustraties van het boek is om Eland geleidelijk op te laten gaan in het bos waar hij en Eekhoorn samen wandelen. Gedurende het verhaal zul je hem steeds meer zien verdwijnen in de bomen, takken, wolken en de rest van de bosrijke omgeving. Ik ben met de eerste schetsen bezig en ik onderzoek welke techniek hiervoor het beste geschikt is. Waarschijnlijk zal het richting een combinatie van potloodtekeningen, aquarel en plakkaatverf gaan. De omgeving probeer ik in de illustraties wat abstracter te houden en de karakters van Eland, Eekhoorn, het meisje en de muis zullen verder uitgewerkt worden. Waarbij Eland op een gegeven moment dus ook meer abstract zal worden net als het bos.

Het boek zal worden uitgegeven door Aurora Concepts.

‘Verdriet en rouw is zoveel meer dan het missen van iemand of iets;
Het is de onophoudelijke pijn van het verlangen naar een andere werkelijkheid dan die er nu is,
en voor het onmogelijke om waar te zijn.’

Klik op de afbeelding en download de illustratie vanaf daar. Je kunt ‘m gebruiken als wallpaper op je telefoon of print de afbeelding uit en hang ‘m op. Click on the image and download it from there. You can use it as wallpaper on your phone or print it and hang it above your desk.

Illustratie: Leonie Verbrugge
Tekst: Rosalie Heefer

De illustratie hierboven, die ik voor een expositie in Zweden maakte, is ook te zien. Op zaterdag 3 en zondag 4 november staat de deur open en is de koffie gezet. Frank, mijn man en ik transformeren onze woonkamer tot een galerie en vinden het leuk je tussen twaalf en vijf uur ’s middags te ontmoeten.

Voor meer informatie kijk je op de website van de wijk Sparrenburg.

De afgelopen maand zag mijn bureau geel, niet alleen door het zonnetje dat naar binnen scheen, maar ook door het thema van deze ‘Zusterhood’-maand: ‘Recept voor geel’.

Over the past month, my desk was yellow, not just because of the sunlight through the window, but also because of the theme of this ‘Sisterhood’ month, being ‘Recipe for yellow’.

Read this blog post in English below.

Zusterhood is een snailmail community voor vrouwen in de kunst en iedere twee maanden wordt je als ‘zuster’ gekoppeld aan een andere zuster uit het collectief met wie je een thema-brief uitwisselt.

Deze maand schreef ik mijn brief aan Manon en ik voelde dat ze wel wat vrolijkheid kon gebruiken. Met het thema ‘Recept voor geel’, was de kleur een goede basis hiervoor. Mijn recept voor geel werd een recept voor vrolijkheid.

Een envelop met de geleende banaan van Andy Warhol, letters geschreven met inkt uit safraan, een persoonlijk getekende kaart met een herinnering aan Cinque Terre: ‘Het was 10 jaar geleden, de lucht zwanger van bloeiende gele brem. We maakten een tussenstop langs de kust. We dronken koffie op een kleedje naast de auto en ik was in verwachting van ons eerste kindje.’

Als je dan verder uitpakt zit er nog meer in de brief. Een recept voor bananenbrood met een handgeschilderde bananenbrood op de voorkant, natuurlijk een handgeschreven brief aan ‘zuster’ Manon, een slinger van dansende gele kraanvogels, als ‘opvrolijk’-slinger. Een buisje met safraan, een handgeletterde quote van Josephine Baker en als ‘kers op deze brieftaart’ Josephine in haar bananenrokje. Scheel kijkend. Lachvitaminen in geel, zo gezegd!

Je kunt haar downloaden als wallpaper voor je mobiel. Meld je onderaan mijn website of via de sidetab aan voor mijn nieuwsbrief om een linkje naar deze download te ontvangen. En uiteraard ontvang je in de toekomst als eerste een wallpaper voor de nieuwe maand en nog meer nieuws over illustratie, boeken en exposities. Tot ziens in je mailbox!

Oh, en hier vind je het recept voor bananenbrood met kokos en citroen!

Sisterhood is a snail mail community for women in art and every two months, every sister is linked to another sister from the collective, with whom you exchange a theme letter.

This month, I wrote my letter to Manon, and I sensed that she could use some cheer. With the theme of this month ‘Recipe for yellow’, the color was a great foundation for this. My recipe for yellow became a recipe for cheerfulness.

An envelope with the borrowed Banana from Andy Warhol, letters written with saffron ink, a personal drawn card with a memory of Cinque Terre: ‘It was 10 years ago, the air pregnant with blooming yellow broom. We made a pitstop along the shore. We drank coffee on a doily next to the car and I was pregnant with our first child.’

If you unwrap it even further, you can find even more in the letter. A recipe for banana bread with a hand-painted banana bread at the front, and of course a hand-written letter to ‘sister’ Manon, a garland of dancing yellow cranes, as cheer-up garland. A tube of saffron, a hand-lettered quote by Josephine Baker and as icing on this letter cake Josephine in her banana skirt, squinting. Smile vitamins in yellow, so to speak!

You can download it as a wallpaper for your smartphone. Sign up for my newsletter here to receive a link to this download. And of course, in the future, you will be the first to receive a wallpaper for the new month and more news about illustrations, books and exhibits. See you in your mailbox!

Oh, and here you find the recipe for the banana bread with coco and lemon (in Dutch)!

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

My husband likes to work with wood; cutting pieces of wood for the fireplace or making furniture from oak and plywood. I saw him lighting the fire in the small woodburner outside and the image for my drawing came to me in an instant. So here it is, my new January wallpaper, just for you, for free.

Click the image below to download it from there.

BewarenBewaren

BewarenBewarenBewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Maybe if we would kiss and hug eachother a little more, maybe, just maybe there will be more peace in the world. Anyway, that’s my wish for this month, next month and all the months that follow.

You can download this wish as a free wallpaper right here. Put it on your phone and enjoy. Happy new month of December!

BewarenBewaren