Als illustrator gebeurt het weleens dat je niet weet hoe je verder moet met een illustratie en een blokkade ervaart in een ontwerpproces. Een soort writers block maar dan voor illustratoren. Een illustrators block? Ik zocht het op en het is inderdaad een gangbare term voor zo’n blokkade, soms zelfs depressie, ook wel artist block genoemd.

Het overkwam mij met de illustraties die ik maak voor het boek Lang Zal Eland Leven. Ik was al een eind gevorderd in het tekenplan; de schetsen voor het boek waren goed gekeurd en ik kon met de uitwerking ervan aan de gang.
Ik experimenteerde met linosnede, omdat ik benieuwd was of dat een goede techniek zou zijn voor het boek. Toch besloten we met z’n drieën, de schrijfster, de uitgeefster en ik, terug te gaan naar de techniek die we bij de start van het project hadden besproken; een combinatie van aquarel, gouache en (grijs) potlood. Op deze manier had ik al eerder een uitwerking gemaakt voor het omslag. Mijn idee was om hierin verder te gaan, met dit heldere kleurpalet. Het werd door de uitgeefster en de schrijfster te fel bevonden en ze vroegen mij dit terug te brengen naar zachtere tinten.
Ik merkte dat ik door deze stappen en de feedback mijn kompas kwijtraakte. Ik voelde veel enthousiasme bij de linosnede evenals de krachtige kleuren en wist niet meer hoe ik het aan moest pakken.

Wat als ik het niet goed deed? Best wel een grote vraag, die misschien verder gaat dan de illustraties, maar wellicht begrijp je iets van mijn onzekerheid.

Op zo’n moment heb je input nodig van iemand die je vertrouwt en wiens creatief inzicht je hoog acht. Ik vroeg mijn man, kunstschilder en productontwerper, om me te helpen. Samen keken we naar wat ik reeds had gemaakt en bedacht aan tekeningen, ideeën, uitwerking in kleur en ook wat het uitgangspunt was bij aanvang. We gingen er systematisch en aandachtig doorheen. We keken naar de goede punten en bespraken wat niet werkte. Zo hielp hij mij uit mijn illustrators block en zag ik hoe ik verder kon.

Inmiddels heb ik een aantal illustraties uitgewerkt en ze getoond aan de uitgeefster en de schrijfster. Tot mijn geluk reageerden zij positief op deze beelden en kan ik verder op de ingeslagen weg.

Ik hoop eind van dit jaar de tekeningen voor het boek afgerond te hebben, zodat ‘Lang Zal Eland Leven’ in het voorjaar van 2024 het daglicht zal zien. Spannend hoor!

Het boek wordt uitgegeven bij Aurora Concepts.

Yun, het eigenwijze meisje dat niet naar de tandarts wil staat nu met haar uitdagende gezichtje op de pagina’s te pronken. De titel ‘Nej! Inte tandlakären!’ (Nee! Niet de tandarts) is op het laatst nog gewijzigd naar ‘Nej! Inte gapa stort!’ (Nee! Ik doe m’n mond niet open!), omdat de eerdergenoemde titel al in gebruik is. Jammer, de eerdere is net iets compacter. Hopelijk werkt deze ook.

Op diverse bladzijden heb ik teksten wat groter gemaakt, het zijn uitroepen van Yun. Bijvoorbeeld: ‘Det var väl inget!’ wat betekent ‘Dat is nog niks!’ of ‘Större än du!’ dit wil zoveel zeggen als ‘Groter of wijder dan jij!’ en ook ‘Jag vet!’ is ‘Weet ik!’.

Hieronder zie je een video ervan.

Het verhaal is uitgegeven bij een Zweedse uitgever en wie weet wordt het in de toekomst vertaald naar het Nederlands en/of Engels. Dat zou leuk zijn voor eigenwijze Nederlandse of Engelse kinderen en hun ouders…

Eerdere blogs over Yun lees je hier en hier.

De uitgever kan met de promotie van het boek aan de slag wanneer het omslag klaar is. Dus is het zaak dat het ontwerp hiervoor spoedig is afgerond. Momenteel werk ik aan de omslagen van beide boeken en het lijkt me leuk je mee te nemen in dit proces. Voordat het omslag daar is, gaat er een aantal schetsfasen en keuzemomenten aan vooraf. Samen met de schrijfster en de uitgever zoeken we o.a. naar de juiste toon, het gewenste perspectief, de best passende kleurstelling die de inhoud kunnen overbrengen. We zijn eigenlijk bezig met de vraag waar een goede omslag aan moet voldoen.

Onderscheiden en intrigeren

Het is voor uitgevers belangrijk dat het boek opvalt op de ‘boekentafel’ in de winkel. Het moet zich onderscheiden van andere boeken die ernaast gepresenteerd worden. Maar wat ík nog belangrijker vind is dat de inhoud voor het voetlicht wordt gebracht. Een heldere opmaak met een duidelijke typografie en verbeelding van de karakters die de doelgroep aanspreken is een vereiste (ja, haha, laat ik dat maar even duidelijk stellen). Daarnaast probeer ik altijd te zoeken naar iets wat intrigeert, prikkelt.

Bijvoorbeeld of het karakter je aankijkt of juist niet. En waarom niet? Zie je misschien de bips van een van de twee karakters (‘Lang zal Eland leven’). Of kijkt het karakter boos en lijkt ze in gevecht te zijn met iets dat of iemand die niet direct zichtbaar is op de voorzijde van het omslag (Yun uit ‘Nej! Inte Tandlakären!’)?

In het geval van ‘Lang zal Eland leven’ was het al snel duidelijk dat van Eland alleen z’n achterwerk te zien zou zijn. Dit heeft een duidelijke associatie met het binnenwerk waarin hij steeds meer weg zal sijpelen uit het leven Hier en op weg is naar Daar. Eekhoorn communiceert met ons door ons aan kijken, terwijl Eland al afscheid heeft genomen en z’n rug naar ons heeft gekeerd.

Wat betreft de nors kijkende Yun heb ik overwogen of een boos kijkend figuurtje op het omslag wel zou werken. Zou dat niet juist afstoten waardoor mensen het laten liggen? Toch geeft het duidelijk het karaktertje van Yun weer, dat tegelijkertijd ook innemend is zoals je straks kunt lezen in het boek.

Kleuren en uitwerking

Een volgend punt is de kleurstelling en het wel of niet concreet uitwerken van voorwerpen en de omgeving. In het verhaal over Eland en Eekhoorn koos ik voor een dromerige sfeer en stemmige kleuren. Verlopende kleurvlakken. In dit boek over rouw waarin Eland langzaam wordt opgenomen in een andere wereld, heb ik bewust sommige vlakken vaag gehouden omdat we geen weet hebben van die andere wereld. We hebben er alleen een fantasiebeeld bij.

Bij het boek over Yun die overal ‘Nee!’ op zegt, zien we haar op het omslag staan, samen met haar hondje. Ze kunnen niet zonder elkaar. Doggy kijkt naar Yun en zij kijkt bozig naar iets/iemand buiten het omslag. Je oog wordt geleid en zo ‘lees’ je het omslag. Het verhaal over Yun is duidelijk met korte zinnen en speelt zich af in de huidige tijd. Ik koos daarom voor meer primaire kleuren en een contourlijn passend bij het verhaal. Concreet, duidelijk, fel.

Achterkant en doorlopen

Een uitdaging bij het maken van een omslag is om de achterzijde ook mee te laten doen. Hoe makkelijk is het niet om er een kleurvlak te plaatsen met een stukje tekst. Nee, ik vind het interessanter om hier de tekening door te laten lopen of een aparte illustratie te plaatsen die een relatie heeft met de voorzijde.

Bij Lang zal Eland leven zien we het meisje dat een belangrijke rol vertolkt in het boek op de achterkant. Ze begeeft zich in dezelfde omgeving als Eland en Eekhoorn en toch zijn het twee verschillende tekeningen.

In ‘Nej! Inte Tandlakären!’ wordt duidelijk dat vader degene is met wie Yun het gevecht aan gaat. De tekening van voorzijde loopt dan ook door op de achterzijde.

Typografie en verfraaiingen

Ik noemde hierboven al even de typografie. Deze moet duidelijk en goed leesbaar zijn. Maar wat ik minstens zo belangrijk vind is dat de uitstraling ervan past bij de stijl van de illustraties. Bij beide boeken hebben we, de uitgever, de schrijfster en ik, gekozen voor een handgeschreven titel en handgeschreven (auteurs)namen. Of de platte tekst (de lopende tekst in het binnenwerk) ook met de hand geschreven zal zijn, dat moet ik nog besluiten. Dat vraagt om een secuur handschrift van een constante kwaliteit. Dit zal ik nog aan een onderzoekje onderwerpen.

Waar het boek over Yun een wat eenvoudiger uitgave wordt zonder verfraaiingen op het omslag, zal ‘Lang zal Eland leven’ een linnen rug krijgen met een witte gezeefdrukte tekst op de rug. Voor het verfraaien van een boek zijn talloze mogelijkheden. Hieronder noem ik er nog een paar.

Inspiratiebronnen en overwegingen

Welke boeken hebben mooie omslagen? Waar laat ik me door inspireren? Ik stip er een aantal aan en geef een korte omschrijving met de vermelding dat ik met deze hoeveelheid woorden geen eer zal doen aan al het werk en overwegingen die deze illustratoren hebben gemaakt bij het maken van deze boeken.

How to make friends with a ghost geïllustreerd en geschreven door Rebecca Green – Hier is het kleurgebruik heel duidelijk en smal, waarmee ik bedoel dat er maar voor een beperkt aantal kleuren is gekozen. De illustratie die het gehele omslag beslaat bestaat uit een drietal grijstinten, zwart, bruin en een rood/oranje. Ik vind het altijd knap wanneer een illustrator zich weet te beperken tot een beperkt kleurenpalet. Dat wil ik ook nog eens uitproberen. De beide hoofdpersonen kijken elkaar wat gespannen aan wat meteen een lading meegeeft aan de witte titel eronder in het donkergrijze vlak. Het boek heeft een stofomslag (een losse papieren omslag) wat het boek extra cachet geeft.

Alice in Wonderland met illustraties van Floor Rieder – Het gehele omslag is volgetekend met bladeren van een boom waar linksonder Alice tegen de stam zit. Ze plukt een vrucht. We kennen het verhaal maar zijn toch benieuwd wat er met Alice zal gebeuren. De vernieuwende tekeningen in krachtige kleur- en zwartvlakken roepen nieuwsgierigheid op. Het getekende etiket en de linnen rug geven het boek een sfeer van nostalgie mee, passend bij het verhaal.

The Two Fridas geïllustreerd door Gianluca Folì – Een witte omslag zie je niet vaak. Mijn ervaring met uitgevers is dat ze daar wat huiverig voor zijn, want het beduimeld zo snel. Mee eens, maar ik vind het wel heel mooi als het toch wordt toegepast. Alle aandacht gaat naar Frida die vast lijkt te zitten in een soort wikkel waar de titel op staat. Daarbinnen is het een kleurige explosie van bladeren, bloemen, dieren en vormen. Zou deze wikkel een link kunnen zijn naar het gegeven dat ze vaak ‘vastzat’ in haar lichaam door het ongeluk dat ze op jonge leeftijd heeft gehad en dat haar leven zo heeft beïnvloedt?

Verfraaiing met spotvernis op de wikkel die Frida omvat zorgt ervoor dat ze als het ware loskomt van de witte achtergrond.

The Liszts met illustraties van Julia Sarda – Julia heeft hier gekozen voor een monumentale opzet van het omslag en doet met denken aan een art deco stijl. Met heldere en bijna primaire kleuren weet ze ieder karakter uit het boek een plek te geven in een vormgeving die ook deels doet denken aan een speelkaart. De typografie heeft zijn eigen plek in een ruitvormig vlak in het midden van het omslag. De titel heeft een gouden foliedruk en het stofomslag zorgt ook hier voor een verrijking van het boek.

Cloth Lullaby geïllustreerd door Isabelle Arsenault – een prachtige omslag in de wervelende schetsmatige en geschilderde stijl van Isabelle. Het boek vertelt het verhaal van Louise Bourgeois, een kunstenares die veelal werkte met stof waar ze sculpturen, tapijten, tekeningen en boeken mee maakte. ‘Cloth Lullaby’, een liefdeslied over stof (vrij vertaald door ondergetekende), gaat over het leven en de fantasierijke jeugd van deze kunstenares die je op de voorzijde ziet afgebeeld met haar zusje in een lakentent in de tuin van haar ouders met de door haar vader aangeplante bloemen in de tuin. De illustratie valt mooi samen met de titel die op een notenbalk is geplaatst met muzieknoten eromheen. Het ene meisje kijkt omhoog en het andere meisje vooruit, het boek in, nieuwsgierig naar het verhaal dat komen gaat.

Palet en begin

Het omslag zie ik als een soort palet dat alle onderdelen bevat voor de rest het boek. Vanuit het omslag en alle daaraan vooraf gemaakte keuzes vloeien de illustraties en de opmaak van het binnenwerk. Een begin is gemaakt. De omslagen voor beide boeken rond ik af en dan spoed ik mij naar de tekeningen in het binnenwerk.

Hiermee is een wat langer blog geworden dan ik van tevoren had bedacht. En mocht je tot hier zijn gekomen, dan dank ik je daarvoor. Ook al heb ik je nog niet alles kunnen laten zien van de ontwerpen, dat volgt gauw met een onthulling van beide omslagen. Toch hoop ik dat ik je mee heb kunnen nemen in mijn proces van keuzes, overwegingen en stappen bij het maken van een omslag en wellicht heb ik je kunnen inspireren. Tot de volgende blog!

Een tweede boekproject waar ik me dit najaar en winter in heb vastgebeten is het hartverwarmende verhaal ‘Lang zal Eland leven’ geschreven door de getalenteerde Reina Kroodsma.

Reina schrijft met Friese en Nederlandse woorden haar fantasierijke en poëtische teksten. En dit onder de naam Reina & Greetje. Wil je meer lezen over deze naam, kijk dan in mijn portfolio bij haar huisstijl.
‘Lang zal Eland leven’ is eigenlijk een verhaal over een rouwproces, maar zodanig geschreven dat het zowel verdrietig als vrolijk stemt en alle emoties ertussenin. Eland en Eekhoorn zijn beste vrienden, maar Eland merkt dat hij niet meer Hier kan blijven en naar Daar en Verder moet. Eekhoorn wil graag met hem mee, maar voor hem is het geen tijd om naar Daar en Verder te gaan. Zijn plek is nog Hier. Eekhoorn vertelt zijn verhaal aan een meisje met zwart haar en groene ogen met een muis op haar arm.

Het idee bij de illustraties van het boek is om Eland geleidelijk op te laten gaan in het bos waar hij en Eekhoorn samen wandelen. Gedurende het verhaal zul je hem steeds meer zien verdwijnen in de bomen, takken, wolken en de rest van de bosrijke omgeving. Ik ben met de eerste schetsen bezig en ik onderzoek welke techniek hiervoor het beste geschikt is. Waarschijnlijk zal het richting een combinatie van potloodtekeningen, aquarel en plakkaatverf gaan. De omgeving probeer ik in de illustraties wat abstracter te houden en de karakters van Eland, Eekhoorn, het meisje en de muis zullen verder uitgewerkt worden. Waarbij Eland op een gegeven moment dus ook meer abstract zal worden net als het bos.

Het boek zal worden uitgegeven door Aurora Concepts.

Sarah is een Zweedse schrijfster die ik het jaar daarvoor ontmoet had tijdens een schrijvers- en illustratorenfestival in het zuiden van Zweden. We vonden elkaar in onze ideeën en schreven ons in om mee te dingen naar een artist-in-residence verblijf ook in Zweden en dat werd ons, zoals je hierboven leest, toegekend.

Sarah had een aantal teksten klaarliggen over het eigenwijze meisje Yun en haar vader. Yun zegt overal ‘nee’ tegen; ‘nee’ tegen de tandarts, ‘nee’ tegen een kappersbezoek en ‘nee’ tegen een uitje naar het park.

Ik tekende de karakters van Yun, vader en haar hondje, zoals je hier in mijn portfolio kunt zien. Maar daarna bleef het even stil rond Yun, vader en doggy. Sarah had haar boekprojecten die aandacht vroegen en ik de mijne.

Maar dit najaar was het tijd om Yun’s verhaal van de plank te halen. Na afronding van andere projecten haalde ik de map met schetsen weer tevoorschijn en pakte de draad weer op. Ik ging door op een aantal eerder gemaakte tekeningen voor het binnenwerk en in een mum van tijd lagen daar de schetsen voor de andere pagina’s. Het verhaal over Yun die niet naar de tandarts wil gaan kreeg steeds meer vorm.

De schetsen heb ik inmiddels naar Zweden gestuurd en nu hoop ik op een spoedig antwoord van Sarah en de Zweedse uitgever, Idus Förlag. Binnenkort zitten we weer ‘om de tafel’ (niet echt hè, zou wel willen, maar het is gewoon een Zoomgesprek…) om het verdere verloop door te spreken. Maar hier alvast een paar afbeeldingen van de laatste tekeningen.

Afgelopen jaar werkte ik aan het ‘Bindboek Ons Kloosterpad’, een boek over het Brabantse kloosterleven en ook een dagboek voor onderweg op je wandeltocht langs kloosters aan Ons Kloosterpad. Het beschrijft het leven in en de geschiedenis van de vijftien kloosterlocaties die je tijdens het wandelen van dit pad tegen komt. Een leven in stilte, soberheid en dankbaarheid. In het boek komen mooie verhalen naar voren; persoonlijke verhalen van nonnen en monniken en historische anekdotes, prachtige fotografie en kunst. Ook is er ruimte om je eigen overpeinzingen en mijmeringen te noteren.

Ik heb geprobeerd dit alles te gieten in een vorm die eer doet aan de inhoud. Een vorm die zowel het oude, de historie, als het nieuwe (bijv. wat kunnen kloosters nu voor ons betekenen?) met elkaar verbindt.
Het boek is gedrukt in 10 steunkleuren en zwart en heeft naast een omslag met prachtig werk van illustrator Ludwig Volbeda, een losse stofomslag met daarop Ons Kloosterpad (de route langs 15 kloosters in Noord-Brabant) in de vorm van een soort schatkaart. In het boek zijn drie verschillende soorten papier gebruikt; naast het papier waarop de verhalen en interviews te lezen zijn, zijn er transparante vellen toegevoegd met een inspirerend woord (bijv. dankbaarheid of barmhartigheid) ter overdenking en ook vind je in het boek op een dikker papier ansichtkaarten die je eruit kunt halen en kunt versturen.

‘Dat Bindboek, formaat rugzakvriendelijk met een oplage van tweeduizend exemplaren, is een pareltje op zich en kan worden aangeschaft in de deelnemende kloosters. Alle vijftien pleisterplekken krijgen in dit handzame boekwerk een eigen schitterend gelay-out hoofdstuk met interviews, tips en tops en zelfs lege pagina’s waar de wandelaar na afloop zijn of haar persoonlijke ervaringen kan noteren.‘

– Brabants Dagblad, Tilburg e.o., 1 mei 2021 –

De route is 330 km lang en kun je wandelen in 15 etappes. Een pelgrimage. Daarom vind je onder de flap van de omslag nog eens vijftien wandelkaarten die je langs deze kloosterlocaties leiden. Het is een echte inspiratie-bundel geworden, dit alles bij elkaar gehouden met een gouden elastiek.

In samenwerking met Simone Kramer en Jasper van Deurzen was dit een prachtig project om te doen waar ik intuïtief aan heb gewerkt; het ontwerp ervan ontstond in een ‘flow’ onder mijn handen. Het Bindboek is gedrukt bij Drukkerij Tielen in Boxtel. Vrijdag 30 april werd Ons Kloosterpad geopend door de Commissaris van de Koning en een zuster van het Klooster Sint Josephsberg in Megen. Daarbij werd tevens de bundel overhandigd.

Het Bindboek koop je bij diverse kloosterwinkels lang Ons Kloosterpad, ook is het te koop bij Boekhandel De Omslag in Rosmalen of je bestelt het bij Berne Media.

Het Bindboek Ons Kloosterpad is een initiatief van C-mone in opdracht van Provincie Noord-Brabant.

De illustratie hierboven, die ik voor een expositie in Zweden maakte, is ook te zien. Op zaterdag 3 en zondag 4 november staat de deur open en is de koffie gezet. Frank, mijn man en ik transformeren onze woonkamer tot een galerie en vinden het leuk je tussen twaalf en vijf uur ’s middags te ontmoeten.

Voor meer informatie kijk je op de website van de wijk Sparrenburg.

As illustrator and book designer, I surround myself with wonderful books with beautiful illustrations by which I love to be inspired.

I think it is even safe to say that I am very greedy when it comes to books. I would love to share with you what it is in them that appeals to me so greatly. This time: a beautiful picture book by Merlijne Marell published by Uitgeverij Loopvis.

Refined

The first thing I notice when I get the book ‘Schobbejacques en de 7 geiten’ from the mail package, is its size. Bigger than A4, with a firm cover. The author, illustrator and designer Merlijne Marell gives herself all the space she needs to convey her vision. The cover alone is like a painting with beautiful hues; purple shades with an orange accent and a refined shape language of plant and animal figures. A cover that you would like to just place somewhere in the room to look at and discover new things everything you observe it. The book is bound in a hardcover with linen back, in which every band has been given a screen print by Merlijne herself.

Subtle

The tone she uses for the cover, ambient and poetic, is continued in the inside of the book. The dark blue bracts have dark purple shapes of animals and plants printed on them. Subtly, they show themselves. The pages of the inside are firm, with exactly the right shade of white, not too blue and not too yellow. It is uncoated (matte) paper, giving it a very tactile touch. The ambient illustrations with deep colors look amazing on this surface and size.

Layered

In the inside, green and black are added in addition to the warm shades of the cover. This makes it a rich ensemble. For the layered illustrations, a combined technique of screen printing, linocuts and woodcut has been used. So careful and with attention to detail.

And the typography is flawless as well. The title on the cover and the cover sheet is typeset in an unknown wooden font, as described in the colophon and the other texts are typeset in the Bodoni. Both fonts induce a nostalgic feeling with a dash of retro. This accent perfectly matches the contents and illustrations.

Quirky

The story is beautiful, lightly based on a Grimm fairytale. The use of quirky Dutch words (that completely get lost in translation) and the name of the goats, such as ‘Schobbejacques’, ‘Sikkeneuriggeit’, ‘Afweziggeit’ and ‘Hebberiggeit’ feel very ancient Dutch. It reminds me of the children’s songs from my childhood. But that is only something that the Dutchies among us will recognize. The book has yet to be published in other languages.

Still I think that, even if you don’t read Dutch, there is much to find and enjoy in the book. Everything has been touched and every detail has been carefully thought out.

A beautiful picture book for adults, that you just have to grab and browse through time after time, as you read it and are amazed by it. A true work of art.

‘Schobbejacques en de 7 geiten’ was one of the ‘Best Verzorgde Boeken’ (honorary Dutch title) of 2015.

The book can be ordered at Uitgeverij Loopvis or at Merlijne Marell’s website.

First of all, may I thank you for your vote on my dream, about which I wrote in December? I received a lot of response and feedback. Wonderful to see how much you sympathize and are willing to contribute ideas.

And then my dream took another turn. By expressing the fact that I was looking for a space and what my ambitions with this space would be, I was given an amazing proposal. A shared space in De Gruyter Factory in Den Bosch. I was asked to consider it, and I did. After considering all the cons (30 minutes from home by bike, more rent) for a minute, I said ‘yes’.

The studio, which I share with photographer Irma Bulkens, is located in a recently renovated part of the De Gruyter Factory. The place where people used to make jelly and candy, has now been invaded by creative companies, which now includes me. The location of my dream may have changed, but it still represents the same. Here too, I illustrate and design and hope to be giving workshops.

As a customer loyalty program, the store, The Gruyter, used to give children a small gift every week, also referred to as ‘the treat of the week’. And now, I am privileged enough to enjoy our studio every (work) day in a beautiful cultural heritage building, which,
to me, is nothing short of a treat!